روسیه و چین، پیشنویس قطعنامه ضدایرانی آمریکا برای تمدید مأموریت هیأت کارشناسان کمیته ۱۷۳۷ را در نشست روز پنجشنبه، به وقت محلی، ۲۶ شهریورماه ۱۴۰۵ (۱۷ سپتامبر ۲۰۲۶) وتو کردند.
به گزارش اسپادانا خبر، این نشست با سوءاستفاده فرانسه از جایگاه شورای امنیت سازمان ملل، که در ماه سپتامبر ریاست این شورا را بر عهده دارد، و ذیل دستورکار «عدم اشاعه» و درباره فعالیتهای کمیته تحریمهای ۱۷۳۷ در ارتباط با ایران برگزار شد.
آمریکا پیشنویس قطعنامهای را برای تمدید مأموریت «هیأت کارشناسان» (PoE) کمیته ۱۷۳۷ شورای امنیت به این شورا ارائه کرد.
در رای گیری برای این قطعنامه، در شورای امنیت ۱۵ عضوی، روسیه و چین رای منفی، سومالی و پاکستان رای ممتنع و ۱۱ عضو دیگر شورا رای مثبت دادند.
تصویب یک قطعنامه در شورای امنیت سازمان ملل نیاز به ۹ رای بدون وتوی ۱۵ عضو این شورا دارد که قطعنامه آمریکا اگرچه ۱۱ رای مثبت کسب کرد اما با وتوی روسیه و چین مواجه شد و بدین ترتیب تصویب نشد.
برای تشکیل این نشست، ابتدا در یک رای گیری رویه ای که وتو درباره آن اعمال نمی شود، دستورکار امروز شورای امنیت با عنوان عدم اشاعه و ذیل کمیته ۱۷۳۷ (۲۰۰۶) در مورد تحریم ها تصویب شد و سپس اعضای شورا درباره قطعنامه رای گیری کردند.
کمیته تحریمهای ۱۷۳۷ بر اساس قطعنامه ۱۷۳۷ (۲۰۰۶) تشکیل شد و موظف بود هر ۹۰ روز یکبار به شورای امنیت گزارش ارائه کند.
پیش از توافق برنامه جامع اقدام مشترک (برجام) در سال ۲۰۱۵ درباره برنامه هستهای ایران، که شورای امنیت از طریق قطعنامه ۲۲۳۱ (۲۰۱۵) آن را تایید کرد، این نشستهای توجیهی هر سه ماه یکبار و ذیل دستورکار «عدم اشاعه» برگزار میشدند.
قطعنامه ۲۲۳۱ (۲۰۱۵) تمامی قطعنامههای قبلی مربوط به تحریمهای ایران، از جمله قطعنامه ۱۷۳۷ (۲۰۰۶)، را به حالت تعلیق درآورد و در نتیجه، کمیته ۱۷۳۷ و الزام گزارشدهی آن عملا منحل و بلااثر شدند.
پیش از این، شورای امنیت سازمان ملل متحد به ریاست فرانسه، روز پنجشنبه ۱۹ شهریور ۱۴۰۵ برابر با ۱۰ سپتامبر ۲۰۲۶ در یک رای گیری رویه ای (بدون وتو) با ۱۱ رای موافق در برابر ۲ رای مخالف روسیه و چین و ۲ رای ممتنع پاکستان و سومالی، برگزار کرد اما هیچ نتیجه ای نداشت و هیچ قطعنامه ای نیز در آن تصویب نشد؛ از این رو کمیته ۱۷۳۷ درباره تحریم ها علیه ایران به دلیل مخالفت اصولی مسکو و پکن همچنان غیرفعال است.
در اوت ۲۰۲۵، فرانسه، آلمان و انگلیس که طرفهای «تروئیکای اروپایی» یا «E۳» برجام هستند، برغم بدعهدی و نقض این توافق بین المللی، سازوکار اسنپ بک را برغم خاتمه آن، به زعم خود فعال کردند تا تحریمهای سازمان ملل علیه ایران دوباره برقرار شود اما قطعنامه ۲۲۳۱ (۲۰۱۵) شورای امنیت بهطور قطعی در تاریخ ۱۸ اکتبر ۲۰۲۵ خاتمه یافت و از آن تاریخ به بعد، این قطعنامه فاقد هرگونه اثر حقوقی یا ماموریت اجرایی محسوب میشود.
بر این اساس، نقش شورای امنیت ذیل قطعنامه ۲۲۳۱ بهطور قطعی پایان یافته است و تمامی مفاد، اقدامات و محدودیتهای مرتبط با موضوع هستهای بهطور دائمی خاتمه یافتهاند.
مخالفت روسیه با پیش نویس قطعنامه آمریکا و تاکید بر دیپلماسی و مذاکره
«واسیلی نبنزیا» سفیر و نماینده روسیه در شورای امنیت در مخالفت با دستور کار این شورا و نیز پیش نویس قطعنامه آمریکا در این نشست در سخنانی گفت:
قطعنامه ۲۲۳۱ شورای امنیت در ۱۸ اکتبر ۲۰۲۵ منقضی و از دستور کار خارج شده است؛ بنابراین برگزاری نشست امروز بر سر این موضوع، کاملا فاقد وجاهت قانونی و رویهای است.
سفیر روسیه در سازمان ملل با غیرقانونی خواندن این نشست، تصریح کرد:
مکانیسم «اسنپبک» علیه ایران هیچ وجاهت قانونی ندارد. ما تلاش برخی اعضا برای ایجاد توهم «مشروعیت» از طریق ادعاهای مربوط به مکانیسم «اسنپبک» (بازگشت خودکار تحریمها) را به طور قاطع رد میکنیم.
نماینده روسیه پس از وتوی قطعنامه آمریکا نیز در سخنانی گفت مسکو به پیشنویس قطعنامه رای منفی داده است، زیرا کمیته ۱۷۳۷ و هیات کارشناسان آن را غیرقانونی و فاقد مشروعیت میداند.
او ادعاهای کشورهای غربی را مبنی بر اینکه مکانیسم «اسنپبک» (بازگشت خودکار تحریمها) در سال ۲۰۲۵ با موفقیت فعال شده است، رد کرد و گفت:
در نتیجه، قطعنامههای قبلی شورای امنیت درباره تحریمهای ایران، از جمله قطعنامههای ۱۷۳۷ (۲۰۰۶) و ۱۹۲۹ (۲۰۱۰)، دوباره برقرار نشدهاند.
نبنزیا گفت به همین دلیل، پیشنویس قطعنامه مبنای حقوقی نداشته است و کشورهای غربی از موضوع هستهای ایران برای اعمال فشار بر تهران استفاده میکنند.
سفیر روسیه در سازمان ملل تاکید کرد:
تلاشهای سیاسی و دیپلماتیک، همراه با احترام به حقوق مشروع ایران، تنها راه حل نگرانیهای باقیمانده درباره برنامه هستهای ایران است.
تاکید چین بر راه حل سیاسی در قبال موضوع هسته ای ایران
«فو کونگ» سفیر و نماینده چین نیز از مواضع روسیه حمایت کرد و از فرانسه بعنوان رئیس شورای امنیت خواست از ایجاد اختلاف و تنش جلوگیری کند.
نماینده چین در شورای امنیت با اشاره به انقضای قطعنامه ۲۲۳۱ در ۱۸ اکتبر ۲۰۲۵ افزود:
شورای امنیت بررسی پرونده هستهای ایران را به پایان رسانده است و نباید به سکویی برای پیشبرد اهداف یکجانبهگرایانه تبدیل شود.
سفیر چین در سازمان ملل از تمامی طرفها خواست به جای اقدامات تنشزا، برای حفظ اعتبار چندجانبهگرایی و ایجاد شرایط برای راه حل سیاسی پرونده هستهای ایران، نقشی سازنده ایفا کنند.
نماینده چین در سازمان ملل با بیان اینکه اقدامات خصمانه در خاورمیانه ادامه دارد، تاکید کرد:
باید راهحلی از طریق دیپلماسی برای مسائل خاورمیانه ایجاد شود.
عصبانیت نماینده آمریکا از وتوی روسیه و چین
«جنیفر لوستا» نماینده آمریکا در این نشست شورای امنیت در سخنانی مدعی شد:
ما از اقدام برخی از اعضای شورا در وتو کردن تمدید ماموریت «هیات کارشناسان» غافلگیر نشدیم و دلیل آن این است که این هیات میتوانست همکاری دفاعی دوجانبه میان ایران و شرکای آن را که به موجب قطعنامههای شورای امنیت سازمان ملل متحد ممنوع است، آشکار کند. با توجه به این وتو، روشن است که این اقدام بخشی از تلاشی گستردهتر برای جلوگیری از انتصاب کارشناسان یا تمدید مأموریت هیاتهای کارشناسی است؛ تلاشی برای محدود کردن گزارشدهیهایی که فعالیتهای خود آنها را در حمایت از حکومت های سرکش، برخلاف تعهداتشان تحت قطعنامههای شورای امنیت سازمان ملل متحد، مطرح و آشکار میکند. بدون یک هیات کارشناسان مستقل، این شورا منبع اصلی خود را برای دریافت گزارشدهی بیطرفانه و مبتنی بر شواهد درباره نقض تحریمها از دست میدهد؛ و در نتیجه، شکافی در نظارت ایجاد میشود که تنها به نفع ایران و کسانی است که از دور زدن این اقدامات سود میبرند. ایالات متحده تلاشهای خود را در چارچوب این کمیته متوقف نخواهد کرد تا یک هیات کارشناسان ایجاد کند که با ماموریت این کمیته متناسب باشد، و همچنین رئیس کمیته را تعیین و یک فهرست تحریمهای بهروزشده تهیه و منتشر کند.
نماینده آمریکا در سازمان ملل تاکید کرد:
ایالات متحده مشتاقانه منتظر همکاری با کشورهای عضو برای ادامه دادن کار مهم این کمیته است.