به کدام میز مذاکره برگردیم؟
عباس عراقچی وزیر خارجه جمهوری اسلامی ایران در یک برنامه تلویزیونی با بیان این که درحال بررسی آسیب ها و صدمات هستیم گفت:
برای تصمیم در مورد مذاکره جدید زود است.
به گزار اسپادانا خبر، وی با بیان این که بعد از جنگ ما ادعا و طلبکاری جدیدی داریم اظهار داشت:
دیپلماسی ما بعد از جنگ حتما تغییر خواهد کرد.
او گفت:
در روند مذاکرات طرف مقابل پیشنهادی ارائه داد که با خواستهها و اصول جمهوری اسلامی ایران فاصله زیادی داشت. رد این پیشنهاد طبیعی بود چرا که در مذاکرات همواره تبادل دیدگاهها و ارائه پیشنهادهای مختلف از سوی طرفین امری رایج است. بخشهایی از پیشنهاد طرف مقابل بهتدریج منتشر شد که پیشاپیش از سوی ما مردود اعلام شده بود. جمهوری اسلامی ایران نیز قرار بود در دور بعدی، پیشنهاد متقابل و متوازن خود را ارائه کند اما با آغاز جنگ، فرصت این اقدام از بین رفت. پیشنهاد ایران بر سه محور اصلی استوار بود که شامل تداوم غنیسازی در ایران، رفع تحریمها و تعهد به عدم حرکت بهسوی سلاح هستهای که این تعهد با اصول و اعتقادات جمهوری اسلامی سازگار است. در صورت وجود این سه رکن امکان دستیابی به توافق وجود دارد.
وزیر امور خارجه ایران در پاسخ به سوال آیا دوباره مذاکره صورت میگیرد گفت:
مذاکره بخشی از دیپلماسی است و همیشه برای توافق نیست؛ بعضی اوقات برای اتمام حجت است. مذاکره هم مقدس نیست و هم مذموم نیست. باید دید منافع چه ایجاب میکند. مذاکره که آمریکا برای فریب استفاده. کرد به نفع ما تمام شد.
وزیر امور خارجه با بیان این که برخی گمانهزنیها درباره آغاز مجدد مذاکرات را نباید جدی گرفت گفت:
صراحتاً اعلام میکنم که هیچ توافقی قراری یا گفتوگویی برای آغاز مذاکرات جدید صورت نگرفته است. آنچه در حال انجام است صرفاً بررسیهای داخلی درباره مصالح ملت ایران است که موضوعی جداگانه محسوب میشود. تاکنون هیچ برنامهای برای شروع مذاکرات تعیین نشده است.
وزیر امور خارجه گفت:
حملات و ترورها صورت گرفت، افراد مهمی را از دست دادیم و تاسیسات حیاتی آسیب دید اما کشور تسلیم نشد و مقاومت کرد. همانطور که مقام معظم رهبری نیز امروز فرمودند، واژه تسلیم در ادبیات سیاسی و اجتماعی ایران جایی ندارد. دو رژیم هستهای با کمک دو کشور دیگر دارای سلاح هستهای بسیج شدند و برنامه ریزی کردند ایران را بشکنند و به یک مبارزه ۵۰ ساله پایان دهند اما موفق نشدند. این در تاریخ ایران باقی خواهند ماند. همه ایرانیان یکپارچه در دفاع از کشور بودند و شکست ناپذیری ما را نشان دادند. ما در یک بزنگاه تاریخی قرار داریم و این مقطع، به عنوان نماد مقاومت ملت ایران در تاریخ باقی خواهد ماند. در این شرایط، هیچ تفاوتی میان گروههای فکری، سیاسی یا قومیتی وجود نداشت و همه ایرانیان یکپارچه از کشور دفاع کردند. سالهاست که برای محروم نکردن ایران از حقوق هستهای خود مقاومت میکنیم و انواع تحریمها و فشارها را متحمل شدهایم. سیاست فشار حداکثری در دوره اول ترامپ اجرا و سپس تشدید شد. آنها از همه ابزارها، از جمله تهدید و مذاکره، برای محروم کردن مردم ایران از حقوق قانونی خود استفاده کردند، اما هیچیک موفق نبود.
او گفت:
در مذاکره اخیر سعی کردند به شکل دیگری ما را راضی کنند تا از حقوق خود بگذریم.
وی با بیان این که
اقدام آمریکا خیانتی بود به دیپلماسی و مذاکره اظهار داشت:
ایران با طی کردن مسیر مذاکره حقانیت خود را به جهانیان و مردم کشورش اثبات کرد و این موضوع موجب افزایش همبستگی داخلی شد.
عراقچی گفت:
اروپاییها از روز دوم جنگ به ما زنگ میزدند که جنگ را متوقف کنید و به دیپلماسی برگردید.
او گفت:
همزمان با حضور نیروهای مسلح در میدان و دفاع از کشور و ایجاد بازدارندگی نظامی برای توقف جنگ، سیاست خارجی نیز در صحنه بینالمللی فعال بود و صدای حقانیت ملت ایران را به مجامع جهانی و افکار عمومی دنیا رساند. برخی کشورها با هدف حمایت از رژیم صهیونیستی، ما را به عدم دفاع از خود تشویق میکردند و برخی دیگر طبق سنت دیپلماتیک خواستار خویشتنداری و آتشبس بودند. منطق ما روشن بود و ما در حال مذاکره بودیم و طرف مقابل بدون هیچ مشروعیتی حمله را آغاز کرد و باید بدون پیششرط، تهاجم متوقف شود تا راه دیپلماسی باز گردد.خوشبختانه کشورهای منطقه نیز این بار به صراحت حملات را محکوم و از جمهوری اسلامی حمایت کردند.
عراقچی گفت:
در یارگیری از کشورها در هنگام جنگ موفق بودیم. ما به وزرای خارجه گفتیم تهاجم باید متوقف شود تا راه دیپلماسی باز شود.
عراقچی با بیان این که ایران «آتشبس» را نپذیرفت اما «توقف عملیات» را اعلام کرد گفت:
سیاست مصوب این بود که اگر دشمن بدون پیششرط حملات خود را متوقف کند، ایران نیز واکنشهای خود را پایان میدهد دلیل این سیاست روشن است؛ زیرا طرف مقابل آغازگر تهاجم بود و ایران صرفاً از خود دفاع میکرد. بنابراین با توقف حملات دشمن، موضوع دفاع نیز منتفی میشود.
او گفت:
در مسیر بازگشت به تهران، پیام طرف مقابل مبنی بر توقف حملات از ساعت ۴ صبح به وقت تهران دریافت شد و هماهنگیهای لازم با مراجع ذیربط انجام گرفت. نهایتاً به طرف مقابل اعلام شد که ایران آتشبس را نمیپذیرد، اما در صورت توقف حملات رژیم صهیونیستی، ایران نیز عملیات خود را ادامه نخواهد داد. ضربات آخر کشور در جنگ توسط ایران زده شد و از ساعت ۷:۳۰ آتشبس صورت گرفت. گفتگوهای کوتاهی در آخرین لحظات جنگ بین ما و طرف مقابل صورت گرفت، به آنها گفتم ایران، لبنان نیست و نقض آتش بس با قوت پاسخ داده خواهد شد.
عراقچی گفت:
آسیب به تاسیسات هسته ای ایران کم نبوده و آسیبهای جدی وارد شده است که در حال بررسی است و از این رو هنوز زود است که قضاوت کنیم که آیا امکان یک مذاکره موفق وجود دارد یا خیر.
عراقچی اظهار داشت:
اروپا در هنگام مذاکرات از بازی کنار گذاشته شدند و این خواسته آمریکا بود. اروپایی ها در موضوع مذاکره ما و قضیه اوکراین تحقیر شدند.
او گفت:
اروپایی هنوز عضو برجامند و بنابراین نمیتوانند حرف از غنی سازی صفر بزنند. جمعبندی ما این بود که گفتگو با اروپایی ها ضرر ندارد. اروپا امکان فعال کردن آسنب بک را دارد اما به آنها گفتم استفاده از این مکانیسم بزرگترین اشتباه آنهاست. اروپا، بهویژه فرانسه و انگلیس بهعنوان اعضای دائم شورای امنیت، از امکان فعالسازی مکانیسم ماشه (اسنپبک) برخوردارند. در جلسه اخیر روز جمعه، این موضوع بهصورت جدی مورد بحث قرار گرفت و صراحتاً تأکید شد که فعالسازی این مکانیسم، بزرگترین اشتباه راهبردی اروپا خواهد بود چراکه به نقش اروپا در پرونده هستهای ایران برای همیشه پایان خواهد داد. در صورتی که اروپا بخواهد در روند مذاکرات باقی بماند روندی که ممکن است تا پیش از ماه اکتبر نیز به پایان نرسد باید از استفاده از این ابزار پرهیز کند. اروپا گمان میکند با استفاده از اسنپبک میتواند دست ایران را در مذاکرات خالی کند، همانطور که تصور داشت با حمله به تأسیسات هستهای ایران، قدرت چانهزنی ما را از بین ببرد. چنین تصوری نادرست است؛ نه حملات نظامی و نه اسنپبک، موقعیت ایران را تضعیف نخواهد کرد، بلکه نقش اروپا را در این پرونده بهکلی حذف میکند.
او گفت:
پیش از این، موضوع هستهای ایران در مسیر راهحل مسالمتآمیز قرار داشت؛ اما اکنون، با وقوع جنگ و ریخته شدن خون انسانها، شرایط کاملاً تغییر کرده و نمیتوان به راحتی گذشته درباره آن به توافق رسید. اشتباه آمریکا نهتنها به حل موضوع هستهای کمکی نکرد، بلکه آن را بهمراتب پیچیدهتر و دشوارتر کرد. این وضعیت برای اروپا نیز صادق است. اگر اروپا به فعالسازی مکانیسم ماشه (اسنپبک) روی آورد، فقط شرایط را بغرنجتر خواهد کرد. در نشست روز جمعه و همچنین در تماسهای بعدی، به صراحت به طرفهای اروپایی اعلام شد که این ابزار علیه ایران عمل نخواهد کرد، بلکه نتیجه معکوس خواهد داشت و آنها را از روند حل مسئله و مذاکرات کنار خواهد زد. برخی از طرفهای اروپایی نیز به این موضوع اذعان داشتند و خواستار گفتوگوهای بیشتر برای روشنتر شدن تبعات این تصمیم شدند.
وزیر امور خارجه ادامه داد:
جمهوری اسلامی ایران در حال حاضر برنامهای برای پذیرش آقای گروسی ندارد. موضوع حضور بازرسان نیز باید مورد بررسی دقیق قرار گیرد تا مشخص شود آیا با مفاد قانون مصوب مجلس شورای اسلامی انطباق دارد یا خیر. اگر چنین انطباقی وجود داشته باشد، ممکن است در مورد آن تصمیمی اتخاذ شود. در شرایط فعلی، با توجه به تخریب برخی تأسیسات هستهای، انجام بازرسیها به معنای دستیابی به اطلاعات دقیق درباره میزان خسارات است. خسارات، بهصورت کلی، زیاد و جدی ارزیابی میشوند. با این حال، تصمیم نهایی در این زمینه باید با بررسی شورای عالی امنیت ملی و در چارچوب قوانین داخلی اتخاذ شود.
عراقچی گفت:
طرح مجلس در مورد تعلیق همکاری با آژانس، قانون است و برای ما لازم الاجرا. گزارش گروسی زمینه ساز تهاجم رژیم صهیونیستی شد. همکاری ما با آژانس مانند قبل نخواهد بود. حمله به تاسیسات هستهای به لحاظ قانون بین آلملل، جرم قطعی است اما محکوم نکردند. آنقدر وضع در شورای حکام خراب بود که ۱۱ کشور جداگانه حمله به تاسیسات هسته ای ما را محکوم کردند.
او با بیان این که وزارت خارجه شناسایی متجاوز را در سازمان ملل پیگیری میکند گفت:
جبران خسارت را حقوقی پیگیری میکنیم.
عراقچی گفت:
آلمان و فرانسه باید هزینه سیاسی پرداخت کنند و درحال پرداخت کردن هستند. صدر اعظم آلمان آن ادبیات زشت را به کار میبرد، حقوق بینالمال کجاست؟ کشورهای اروپایی درمورد حقوق بشر حرف میزنند اما خودشان خجالت میکشند.
