بررسی پاسخ آمریکا راحت نیست
«اسماعیل بقائی» سخنگوی وزارت امور خارجه در نشست خبری خود با اصحاب رسانه، یاد معلمان شهید میناب در حمله آمریکا و رژیم اسرائیل را گرامی داشت و گفت:
این حادثه و جنایتی که در نهم اسفند رخ داد، در تاریخ ایران بهعنوان نمونهای از قساوت و جنایت آمریکا علیه مردم ایران ثبت خواهد شد. جا دارد از این فرصت استفاده کنم و این مناسبت را به همه معلمان، آموزگاران و استادانی تبریک بگویم که وطنپرستی را بهعنوان مشق زندگی به ما آموختند.امروز مردم این سرزمین، با وجود مظلومیت، غیرتمند هستند؛ کسانی که در کلاسهای درس خود، گرامیداشت یاد معلم را، حتی زیر موشکهای آمریکایی و با آغوشی که از کودکان جدا نمیشد، فریاد زدند. آنان نشان دادند که وطنپرستی یعنی ایستادگی تا آخرین نفس. زمانی که پیکرهایشان پیدا شد، هر یک کودکی را در آغوش داشتند؛ گویی درسی که داده بودند، به عمل تبدیل شده بود. یاد همه معلمان و همه کودکانی که در جریان این جنایت در اسفند ۱۴۰۴ مظلومانه به شهادت رسیدند؛ گرامی میداریم.
به گزارش اسپادانا خبر، سخنگوی وزارت امور خارجه ادامه داد:
از این فرصت استفاده میکنم تا آمارهایی را که وزارت آموزشوپرورش درباره میزان خسارات و جنایات در طول ۴۰ روز تجاوز نظامی آمریکا ارائه کرده است، مرور کنم؛ در این مدت، در حوزه آموزشوپرورش، ۳۶ معلم در حملات آمریکا به شهادت رسیدند. همچنین حدود ۶۵۰ واحد آموزشی و مدرسه در استانها دچار تخریب یا آسیب شدند. این آمار، جدای از خسارات واردشده به دانشگاهها و سایر مراکز آموزشی است.
اسماعیل بقائی در پاسخ به این پرسش که «با توجه به شرایطی که پس از حمله نظامی آمریکا و رژیم صهیونیستی به ایران پیش آمده و اختلافات بر سر کارزار به رهبری آمریکا، رئیسجمهور این کشور اعلام کرده که به دنبال کاهش نیروهای خود در برخی از کشورهای اروپایی است. موضوع شما نسبت به این تحولات چیست؟» گفت: اقدام نسنجیده و خلاف قانون آمریکا در تعرض به ایران، تبعات و پیامدهای بسیار گستردهای داشته است؛ از جمله ایجاد شکاف و اختلاف در میان کشورهایی که تا قبل از این به عنوان متحدین آمریکا محسوب میشدند. دلیل روشنِ این موضوع این است که این کشورها به خوبی از غیرقانونی بودن و تجاوزکارانه بودن اقدام آمریکا آگاه هستند و هیچ توضیحی برای این اقدام وجود ندارد. فکر میکنم آنچه باعث ناراحتی مقامات آمریکایی شده، این بوده که مقامات آلمان اذعان کردند ورود آمریکا به جنگ، هزینههای بسیار زیادی برای اروپا به بار آورده و این اقدام آمریکا بدون هیچ راهبرد و بدون هیچ مبنایی صورت گرفته است. خب، این بیان یک واقعیت است و البته ما همه کشورهایی که به نحوی از آنها فعالانه یا با مماشات در برابر آمریکا، در این تجاوز نظامی مشارکت کردند را مسئول میدانیم. فکر میکنم زمان آن رسیده که کشورهای اروپایی با شجاعت، نتیجه تبعیت کورکورانه از سیاستهای غیرقانونی آمریکا را ببینند و تصمیم بگیرند که رویکرد مستقلتری نسبت به تحولات بینالمللی، از جمله در غرب آسیا و در رابطه با موضوعات مرتبط با جمهوری اسلامی ایران اتخاذ کنند.
سخنگوی وزارت خارجه در پاسخ به این پرسش که «رئیسجمهور آمریکا طی ساعات ابتدایی امروز اعلام کرد که قصد دارد کشتیهایی که قصد عبور از تنگه هرمز را دارند، همراهی کند تا بتوانند از این تنگه عبور کنند و ادعا کرد که اجرای این عملیات، یک اقدام بشردوستانه است. دیدگاه وزارت خارجه را درباره پیامدهای اجرای این عملیات تازه آمریکا بدانم و اینکه حالا پاسخ ایران به این اقدام چه خواهد بود؟» گفت:
در مورد نحوه پاسخ، کسانی که مسئول پاسخ دهی به این نوع تحرکات و اقدامات غیرقانونی هستند، به خوبی هم آماده هستند و هم میدانند که چگونه از منافع و امنیت ملی ایران دفاع کنند. بیانیه فرماندهی قرارگاه مرکزی خاتمالانبیا همین امروز در رابطه با این موضوع صادر شد.آنچه که مشخص است، دنیا نه ادعاهای بشردوستانه آمریکا را میپذیرد و نه باور دارد که آمریکا میتواند از این باتلاق خودساختهای که باعث مشکلات فراوان هم برای منطقه ما، هم برای آمریکا و هم برای جامعه جهانی شده، با تکرار اشتباهات گذشته خارج شود. آمریکاییها باید تا الان این درس را گرفته باشند که در رابطه با ملت ایران نمیتوانند از زبان تهدید و زور استفاده کنند. جمهوری اسلامی ایران نشان داده که خود را پاسدار و نگهبان تنگه هرمز و این آبراه مهم میداند. اتفاقاتی که در این ۴۰، ۵۰ روز افتاد، نتیجه مستقیم تعرض نظامی آمریکا و رژیم صهیونیستی به ایران بود. تنگه هرمز تا قبل از اسفند ماه، بدون هیچ مشکلی محل تردد ایمن و امن کشتیرانی بینالمللی بود. جامعه جهانی باید آمریکا و رژیم صهیونیستی را به خاطر تحمیل ناامنی به این آبها و ایجاد مشکلاتی که در کل دنیا احساس میشود، پاسخگو کند و باید مانع شود که آمریکا بیش از پیش، مشکلات موجود را پیچیده کند. حتماً کشتیها، صاحبان کشتیها و شرکتهای کشتیرانی هم به خوبی میدانند که اطمینان از امنیت و ایمنی آنها مستلزم هماهنگی با مراجع ذیصلاح جمهوری اسلامی ایران است.
سخنگوی وزارت امور خارجه در پاسخ به این پرسش که «اعلام کردید که پاسخ آمریکا را دریافت کردهاید. بفرمایید که این پاسخ را چگونه دیدید؟ در مورد موضوع مطرحشده در رسانهها درباره ابتکار «۱۴ بندی ایران»، آیا نکات مطرح شده درباره جزئیات طرح پیشنهادی از جمله بحث غنی سازی و نحوه رفتار با مواد را تایید میکنید؟ » گفت:
پیام آمریکا از طریق پاکستان دریافت شد و در حال حاضر درباره جزئیات موارد مطرحشده بحث نمیکنم، زیرا این موضوعات همچنان در حال بررسی است. با این حال، میتوان حدس زد که با توجه به رویه طرف آمریکایی به زیاده خواهی و مطالبات نامعقول، بررسی راحت نیست.
بقائی با اشاره به اینکه ما همچنان با طرفی مواجه هستیم که هم بهطور مداوم دیدگاههای خود را تغییر میدهد و هم مواردی را مطرح میکند که عملاً هر روند دیپلماتیکی را ممکن است با مشکل روبرو کند، گفت:
آنچه در رسانهها درباره ابعاد مرتبط با موضوع هستهای مطرح شده، عمدتاً در حد گمانهزنی است. این گمانهزنیها نیز بر اساس سوابق مذاکراتی شکل گرفته که در دورههای قبلی درباره آنها گفتوگو شده است. بسیاری از مسائلی که اکنون بهعنوان محورهای مطرحشده عنوان میشوند، پیشتر نیز کموبیش بهعنوان مجموعهای از گزینهها مطرح بودهاند، اما هیچگاه درباره آنها تصمیمگیری نهایی صورت نگرفته است؛ چرا که اساساً آمریکا اجازه نداد روند مذاکرات در سال گذشته به نتیجه برسد. بنابراین، موضوعاتی که درباره غنیسازی یا مواد هستهای مطرح میشود، صرفاً در حد گمانهزنی است و ما در این مرحله درباره هیچ چیز دیگری جز توقف خاتمه کامل جنگ صحبتی نداریم و اینکه در آینده به چه سمت و سویی رویم، در همان آینده مشخص خواهد شد.
سخنگوی وزارت خارجه در پاسخ به این پرسش که «مقامات عالیرتبه لبنان اظهاراتی ضد ایران و حزبالله مطرح و ادعا کردند که در حقیقت یکی از عواملی که باعث شده لبنان درگیر جنگ بشود، ایران و حزبالله بوده است. نظر شما در این خصوص چیست؟» گفت:
فکر میکنم کاملاً روشن است که حزبالله و مقاومت لبنان مایه فخر این کشور و جهان عرب و امت اسلامی است و در این موضوع کسی تردید ندارد. اینها دارند برای دفاع از عزت، تمامیت سرزمینی و استقلال لبنان با رژیم صهیونیستی مبارزه میکنند.
بقائی در پاسخ به پرسش دیگری درباره وضعیت روادید میان ایران و لبنان گفت: ما با لبنان متقابلاً معافیت از اخذ روادید داشتیم و هم برای شهروندان ایرانی و هم برای شهروندان لبنانی، این یک تسهیل بسیار مناسب بود برای سفر به هر یک از دو کشور. متأسفانه به صورت یکجانبه این معافیت از طرف دولت لبنان لغو شد و قاعدتاً متقابلاً وزارت امور خارجه روادید را برقرار کرد برای شهروندان لبنانی در عین حال، برای اینکه مشکلی پیش نیاید، تسهیلات بسیار زیادی در نظر گرفته شده؛ از جمله صدور روادید فوری در مبادی ورودی که فکر میکنم تا حد زیادی مشکلاتی که در یکی دو روز ایجاد شده بود را رفع کرد. امیدواریم که با ادامه این روند، سفر شهروندان لبنانی به ایران و از ایران به جاهای دیگری که مد نظرشان هست، تسهیل شود.
سخنگوی وزارت امور خارجه در پاسخ به پرسشی درباره اهداف سفر وزیر امور خارجه به پاکستان، عمان، روسیه و نیز بررسی سازوکارهای جدید عبور از تنگه هرمز با عمان گفت:
در خصوص عمان، با توجه به اینکه ایران و عمان از کشورهای ساحلی تنگه هرمز هستند، طبیعی است که مسئولیت مشترکی در قبال حفظ ایمنی تردد کشتیرانی در این آبراه راهبردی داشته باشند. بر همین اساس، گفتوگوها بر تدوین پروتکلها و سازوکارهای مشخص برای اطمینان از تردد ایمن کشتیها متمرکز بوده است.هدف اصلی این رایزنیها، تضمین ایمنی کشتیرانی در آبراهی است که در این مدت، بهدلیل اقدامات خلاف قانون آمریکا، با اخلال مواجه شده است. در این دیدارها، هم ابعاد حقوقی موضوع مورد بحث قرار گرفت و هم درباره نحوه ادامه مسیر، با تأکید بر هماهنگی دوجانبه و همچنین مشورت با نهادهای ذیربط بینالمللی، تبادل نظر صورت گرفت. به نظر میرسد این گفتوگوها در روزهای آینده نیز ادامه یابد.
سخنگوی وزارت امور خارجه در پاسخ به این پرسش که «مدیرکل آژانس در اظهاراتی عنوان کرده است که دستیابی به توافق میان آمریکا و ایران نیازمند اراده سیاسی از سوی تهران است. در این خصوص، موضع وزارت امور خارجه چیست؟» گفت:
نباید از تکرار چنین گزارههایی متعجب شد؛ چرا که ایشان این گزاره تکراری را بدون توجه کافی به واقعیتهای موجود، بهصورت مکرر مطرح میکنند. واقعیت این است که در هر روند دیپلماتیک، این آمریکا بوده که فرایند را با مشکل مواجه کرده است. اگر به تاریخچه موضوع نگاه کنیم، در سال ۲۰۱۸، خروج یکجانبه آمریکا بود. همچنین در یک سال ونیم اخیر، بدتر از آن و در دو نوبت، آمریکا در میانه مذاکرات، مرتکب جنایت تجاوز نظامی علیه ایران شد.نکته تعجب آور این است که مدیرکل آژانس در هر دو مقطع، بهنوعی در جریان روندهای دیپلماتیک قرار داشته و از نزدیک شاهد رویکردهای متناقض و غیرسازنده آمریکا بوده است، اما با این حال، همچنان همان ادعاها را تکرار میکند. بر این اساس، از دیدگاه مطرحشده، مشکل اصلی در عدم پیشرفت روندهای دیپلماتیک، ناشی از عملکرد مخرب آمریکا بوده است که مانع از دستیابی به نتیجه در مذاکرات تا به امروز با هیئت حاکمه فعلی این کشور بوده است
سخنگوی وزارت خارجه در پاسخ به این پرسش که موضع ایران در مورد طرحهایی که در خصوص تنگه هرمز از سوی برخی کشورهای اروپایی مطرح میشود، چیست؟» گفت:
توصیه ما به این کشورها این است که وضعیت موجود را پیچیدهتر نکنند. ایران به عنوان کشور ساحلی تنگه هرمز، تدابیری که طبق حقوق بینالملل و حقوق داخلی برای اطمینان از عدم تعرض یا تهدید طرفهای متجاوز نسبت به امنیت ملی و منافع ایران اتخاذ کرده، یک اصل پذیرفتهشده در حقوق بینالملل و حقوق دریاهاست. اگر کشورها میخواهند کمک کنند، بهترین کمک این است که مانع تشدید اقدامات غیرقانونی آمریکا در منطقه و فراتر از منطقه شوند. این را در نظر داشته باشید که الان مشکل کشتیرانی بینالمللی و تجارت آزاد، ضرورتاً در خلیج فارس و تنگه هرمز نیست؛ بلکه آمریکا آبهای بینالمللی را به دلیل راهزنیهای مکرر علیه کشتیهای ایران و کشتیهای مربوط به سایر کشورها ناامن کرده است. این اولین بار نیست که آمریکا در آبهای آزاد، کشتیها را مورد تفتیش و توقیف قرار میدهد.
اسماعیل بقائی در پاسخ به پرسشی درباره «تهدیدهای اخیر آمریکا علیه کوبا» گفت:
اقداماتی که در حوزه آمریکای لاتین در حال انجام است، بسیار نگرانکننده است و البته نشانه یک الگوی رفتاری از طرف آمریکاست. آمریکا متأسفانه در طول دهههای اخیر نشان داده که قائل به حاکمیت ملی و استقلال سیاسی کشورها نیست و هر کشوری که بخواهد زیست مستقل داشته باشد، به بهانههای مختلف مورد تعرض و فشار آمریکا قرار میگیرد. ما اقدامات آمریکا علیه کوبا را شدیداً محکوم میکنیم. اقدامات آمریکا نقض فاحش حقوق بینالملل، حقوق بشر و حقوق بشردوستانه است. محاصره کوبا باعث درد و رنج فراوان برای مردم کوبا شده است. فکر میکنم تمام دنیا همنظر هستند در اینکه مردم کوبا برای استقلال و عزت خود در برابر آمریکا مقاومت میکنند. نشانه این همنظری، قطعنامههای سالانه مجمع عمومی سازمان ملل علیه تحریمهای آمریکا در رابطه با کوباست که معمولاً با اکثریت قاطع، یعنی تا حدود ۱۹۰ کشور، رای آوری و مورد تصویب قرار میگیرد.اتفاقی که در آنجا در حال وقوع است و در ادامه اقدامات غیرقانونی آمریکا علیه ونزوئلا قرار دارد، باید مورد محکومیت قاطع جامعه بینالمللی و کشورهای همان منطقه قرار گیرد. در غیر این صورت، این الگوی رفتاری میتواند صلح و امنیت را نه تنها در آن منطقه، بلکه در سایر مناطق نیز بیش از پیش به هم بزند.
سخنگوی وزارت امور خارجه در پاسخ به این پرسش که «در رسانههای غربی اینطور ادعا میشود که در ایران در مورد ادامه بحث پیرامون موضوعات هستهای اجماع نظر وجود ندارد. واکنش شما را به این ادعا میخواستم بدانم» گفت:
اقدامات آمریکا خود نشان داد به جامعه بینالمللی که موضوع هستهای ایران بهانهای بیش برای اقدامات ایذایی آمریکا علیه جمهوری اسلامی ایران نیست. جامعه جهانی بسیار آگاه است نسبت به تاریخچه موضوع هستهای ایران، از سال ۲۰۱۲ و ۲۰۱۳ که وارد روند مذاکراتی شد و منجر شد به شکلگیری برجام، خروج یکجانبه آمریکا و بعد اقدامات متعدد آمریکا تحت لوای دیپلماسی که نهایتاً منجر شد به تجاوز نظامی آنها. در این شرایط، هیچ دلیلی وجود ندارد برای کشورهایی که مسئولانه میاندیشند و به حاکمیت قانون در روابط بینالملل، قائل هستند، برای اینکه بخواهند تبعیت کنند از اقدامات خلاف قانون آمریکا.
سخنگوی وزارت خارجه در پاسخ به پرسشی درباره موضع جمهوری اسلامی ایران در خصوص خروج امارات از اوپک و اینکه آیا در این رابطه گفتگویی میان ایران با عربستان صورت گرفته است؟» گفت:
امارات تصمیم گرفته است به عنوان یک کشور عضو اوپک از این سازمان خارج شود. این تصمیمی است که ما از رسانهها شنیدیم؛ ولی فکر میکنم اینکه کشوری بخواهد به عنوان یک واکنش منفی یا انتقامجویانه علیه منطقه یا کشورهای عضو اوپک رفتاری را انجام دهد، به هیچ عنوان سازنده نیست. تفسیرهای مختلفی میتوان از این اقدام امارات انجام داد، ولی برای ما آنچه که مشخص است این است که ما به عنوان عضو اوپک به تعهدات خود قائل هستیم و فکر میکنم که این سازمان تأمینکننده منافع کشورهای عضواش است. در رابطه با امارات، متأسفانه شاهد رفتارهای نامناسبی بودیم در طول این چهل، پنجاه روز که در صدر آنها، همراهی و همکاری امارات با طرفهای متجاوز علیه جمهوری اسلامی ایران بود که مشکلات زیادی را نه فقط برای ما، بلکه برای امنیت منطقه و همبستگی میان کشورهای منطقه ایجاد کرد. امیدواریم همه کشورهای منطقه از تحولاتی که در این ۵۰ روز افتاد، درسهای لازم را فرا گرفته باشند.
سخنگوی وزارت امور خارجه در پاسخ به این پرسش که «برخی رسانهها آوردهاند که ایران از روسیه و چین درخواست کرده است که در مذاکرات و در صورت توافق، در زمینه تضمین به ایران نقشآفرینی داشته باشند. اگر این درخواست درست است، این دو کشور چگونه میتوانند در این مسئله نقشآفرینی کنند؟» گفت:
ما با روسیه و چین، بهعنوان کشورهایی که دارای توافقنامههای متعدد هستیم، از جمله توافقنامههای شراکت راهبردی، در تماس مستمر هستیم. هر دو کشور عضو دائم شورای امنیت هستند و نقش بسیار مهمی در تحولات بینالمللی و منطقهای دارند. لذا طبیعی است که ما روابط با این کشورها را با جدیت ادامه دهیم، تقویت کنیم و در رابطه با موضوعات منطقهای نیز با آنها مشورت داشته باشیم اما نهایتاً میدانیم که در رابطه با ایفای حقوقمان باید به خودمان متکی باشیم. مهمترین تضمین برای ایفای حقوق یک کشور، قدرت خود آن کشور است. آنچه فکر میکنم شما به آن اشاره میکنید، مربوط به بخشی از بسته پیشنهادی ایران است که در نهایت میتواند، در صورت حصول توافق، بهعنوان بخشی از یک قطعنامه شورای امنیت درآید، با توجه به ابعاد حقوقی و سازمان ملل متحدی که بر هر تفاهمی در رابطه با موضوع خاتمه جنگ مترتب است.
سخنگوی وزارت خارجه در پاسخ به پرسشی درباره «اتفاقات ناخوشایندی که در یک سال گذشته در فرانسه برای شهروندان ایرانی رخ داده و اقدام های صورت گرفته در این خصوص از سوی وزارت خارجه» گفت:
اگر خاطرتان باشد، در همان روزهایی که خانم اسفندیاری مطرح شد یا قبل از آن و با قتل دو شهروند ایرانی، این نگرانی را مطرح کردیم که این رفتارها شائبه نژادپرستی و اقدامات تروریستی را ایجاد کرده است.
بقائی با اشاره به اینکه کماکان ما در رابطه با پرونده دو شهروندمان که اشاره کردید، مطالبهگر هستیم و پاسخ صریحی هنوز نگرفتهایم؛ گفت:
در مورد نتیجه بررسیهای قضایی، علیرغم اینکه بیش از یک سال از آن حادثه تلخ میگذرد، سفارت ما در پاریس همچنان پیگیر است. در رابطه با اتفاق اخیر، خب اتفاق بسیار تلخی بوده است. در فروردین ماه، اشتباه نکنم بیست و چهارم یا بیست و پنجم، این قتل صورت گرفته است. سفارت ما پیگیر است و ما اینجا از طریق سفارت فرانسه در تهران پیگیری خواهیم کرد. به هر حال باید ابعاد مختلف این جنایت روشن شود. ما وظیفه داریم که نسبت به حقوق اتباع ایرانی در هر کجای دنیا که باشند، با جدیت پیگیری کنیم و این مورد را هم قطعاً با جدیت پیگیری خواهیم کرد.
سخنگوی وزارت امور خارجه در پاسخ به پرسشی درباره حمله به اقلیم کردستان پس از آتشبس گفت:
جمهوری اسلامی ایران هیچ حملهای را علیه هیچ کشور منطقه انجام نمیدهد. لفظ «حمله» را ما نمیتوانیم در مورد اقدامات دفاعی ایران به کار ببریم. ما همواره گفتهایم که با همه کشورهای منطقه، از جمله عراق و کشورهای حاشیه خلیج فارس، قائل به حسن همجواری و داشتن بهترین روابط هستیم. این در مورد اقلیم نیز صادق است. اما ما در این دو ماه با وضعیتی مواجه شدهایم که از خاک این کشورها و مناطق برای طراحی و اجرای اقدامات تجاوزکارانه علیه ایران استفاده یا سوءاستفاده شده است. در چنین شرایطی، طبق حقوق بینالملل، این حق ذاتی ایران است که برای دفاع از مردم و منافع خود، اقدامات دفاعی لازم را اتخاذ کند. هر اقدامی که از سوی ما در این دو ماه صورت گرفته، حقیقتاً در همین چارچوب بوده است. ما همواره از کشورهای منطقه خواستهایم و خواهش کردیم که تعهدات خود را طبق حقوق بینالملل و اصل حسن همجواری رعایت کنند و اجازه ندهند طرفهای متجاوز یا برخی گروههایی که به هیچ عنوان قائل به امنیت در منطقه نیستند، از امکانات و قلمرو آنها استفاده کنند.
بقائی درباره مذاکره با آمریکا هم گفت:
این است که ما در این مرحله مصمم به خاتمه جنگ هستیم. ما نمیتوانیم تجربههای قبلی را نادیده بگیریم. ما در دو نوبت، در حالی که در حال مذاکره درباره ابعاد موضوع هستهای بودیم، از سوی آمریکا مورد حمله قرار گرفتیم. بنابراین روشن است که گفتوگو درباره این موضوع، حساسیتها و ظرافتهای خاص خود را دارد. طرف مقابل باید به این جمعبندی برسد که در رابطه با جمهوری اسلامی ایران، در موضوعاتی که با ایران دارد، باید رویکردی معقول و غیرزیادهخواهانه اتخاذ کند.
سخنگوی وزارت خارجه در پاسخ به پرسشی درباره «معنا و فایده مذاکره با آمریکا به عنوان طرفی که رفتار خصمانه و متناقض دارد»، گفت:
وزارت امور خارجه به عنوان متولی دیپلماسی کشور، وظیفهاش حراست از منافع ملی ایران از طریق تعامل با کشورهای مختلف است. بله، ما با طرفی مواجه هستیم که رفتار مذاکراتی متعارفی ندارد، ولی اتفاقاً این موضوع وظیفه ما را سنگینتر میکند. مثل این است که بگوییم یک سرباز یا مدافع وطن، چون نگران استفاده از شیوهها و تسلیحات غیرمتعارف در جنگ توسط دشمن است، بنابراین باید سنگر را خالی کند. قطعاً شما این را تأیید نمیکنید. اتفاقاً در مواجهه با چنین دشمنی باید با جدیت بیشتری وارد عمل شد. دیپلماسی با آمریکا هم به همین صورت است؛ یعنی ما موظفیم که با اعتمادبهنفس و به پشتوانه مردم و با اعتقاد به حقانیت مطالباتمان، با تمام توان برای احقاق منافع ایران تلاش کنیم. از لحاظ اداری، تکلیف روشن است. وزارت امور خارجه مجری سیاستهای نظام در حوزه دیپلماسی بر اساس سلسلهمراتب تصمیمگیری است و تصمیمی که به ما ابلاغ شود، موظفیم بیکموکاست اجرا کنیم. دیدگاه خودمان را هم در مرحله تصمیمسازی حتماً باید مسئولانه بیان کنیم تا بهترین تصمیم اتخاذ شود. در مورد موضوع شرعی مذاکره پرسیدید؛ من متخصص شرع نیستم، ولی این را به هر حال به عنوان یک مسلمان یاد گرفتهایم که حتی وقتی بحث طغیانگرانی چون فرعون مطرح است، میفرمایند «اذهبا الی فرعون» که این موضوع یک بار هم نیست و دو، سه بار در قرآن مجید تکرار شده است. بنابراین روشن است که نگاه اداری و نگاه دینی ما نسبت به موضوع مذاکره این است که ما حتماً باید برای تأمین منافع ملت ایران، از هر ابزاری از جمله ابزار دیپلماسی به بهترین نحو استفاده کنیم.
سخنگوی وزارت امور خارجه در پاسخ به این پرسش که «راجع به طرح ۱۴ بندی اخیر ایران، برخی رسانهها ادعا کردند که اولاً سه مرحلهای است و ثانیاً بخش سوم این طرح یک سازوکار امنیت دسته جمعی در منطقه است. آیا چنین بخشی را تأیید میکنید؟» گفت:
این مرحلهبندی بیشتر یک کار رسانهای است که برخی از رسانهها انجام دادهاند. چنین چیزی در پیشنهادات ایران وجود ندارد. اما این به این معنا نیست که ما از طراحی یک سازوکار امنیتی دستهجمعی برای منطقه استقبال نمیکنیم. اتفاقاً اکنون زمان آن است که کشورهای منطقه با درسآموزی از اتفاقات دو ماه گذشته، با یکدیگر گفتوگو کنند برای ایجاد یک سازوکار امنیت درونزا در منطقه. کشورهای منطقه به خوبی دیدهاند که حضور نظامی آمریکا در منطقه امنیتآور نیست و نهتنها کمکی به امنیت نمیکند، بلکه باعث ناامنی و تفرقه میان کشورها میشود. بنابراین ما همواره منادی اتخاذ سازوکارهایی برای تقویت اعتماد میان کشورهای منطقه با هدف ایجاد سازوکارهای امنیت دستهجمعی با حضور خود کشورهای منطقه بودهایم و این موضوع را از هر فرصتی که به دست بیاوریم حتماً مطرح خواهیم کرد.
سخنگوی وزارت امور خارجه در پاسخ به این پرسش که «در مقوله خاتمه جنگ، اروپاییها قرار است چه نقشی ایفا کنند؟ و اینکه اساسا در رویه اروپا شاهد تغییر مثبتی بودیم که بخواهیم اتحادیه اروپا را مستحق ایفای هرگونه نقشی در این قضیه بدانیم؟» گفت:
ما همیشه از هرگونه نقش آفرینی سازنده اروپا و کشورهای اروپایی در موضوعاتی که میتواند به نحوی از آنها به امنیت منطقه مرتبط بشه استقبال کردیم. در رابطه با موضوع هستهای هم همیشه گفتیم که اروپا میتواند و میتوانست نقش سازندهتری رو ایفا بکند. انتخاب آنها بود که روش دیگری را برگزیدند و نتیجهاش را هم دیدند. به نظر میرسد که تجارب یک سال و نیم اخیر، حداقل در برخی طرفهای اروپایی نوعی واقع بینی و واقع نگری نسبت به تحولات بینالمللی ایجاد و این واقعیت را دریافتند که تبعیت محض از سیاستهای آمریکا نه به نفع صلح و امنیت بینالمللی است، نه به نفع هنجارهایی است که اتحادیه اروپایی همیشه خودش را منادی اونها میدانسته، از جمله حاکمیت قانون، و نه به نفع مصالح اقتصادی و امنیتی اروپا. امیدواریم که کشورهای اروپایی بتوانند با رویکردی واقع بینانه مواضعی مسئولانهتر در قبال صلح و امنیت بینالمللی و مسائل منطقه اتخاذ کند.
سخنگوی وزارت امور خارجه در پاسخ به این پرسش که «ترامپ در مواضع متناقضی، از جمله اینکه اخیراً در سوشال گفتهاند که مذاکرات خوبی با ایران در جریان است، اما در تریبونها مدام تکرار میکنند که در تهران کسی نیست که بتواند مذاکره کند و تصمیم بگیرد. همزمان ایشان به گونهای صحبت میکند که گویی مقامات تهران مستقیماً با واشنگتن در تماس هستند و به گفته ایشان این افراد ناشناس هستند و ایشان ظاهراً به دنبال شخص خاصی است. در این خصوص پاسخ و موضع شما را میخواهم بدانم»، گفت:
در تهران همه چیز به بهترین شیوه در حال انجام است. سازوکار تصمیمگیری در جمهوری اسلامی ایران کاملاً روشن است. ما زمانی که تصمیم گرفتیم وارد مذاکرات شویم، کاملاً شفاف این کار را انجام دادیم. شرکت هیئت مذاکرهکننده ایرانی به ریاست جناب آقای قالیباف در اسلامآباد، بهروشنی اقتدار و رویکرد مسئولانه جمهوری اسلامی ایران را در رابطه با مسائل بینالمللی نشان داد. در این سه تا چهار هفته نیز تصمیمات خود را بهصورت روشن اتخاذ و اجرا کردهایم و در آینده نیز متناسب با تحولات، بهترین تصمیمها را انشاءالله اتخاذ خواهیم کرد. بسیاری از این اظهاراتی که مطرح میشود، همانطور که شما اهل رسانه بهخوبی تشخیص میدهید، نوعی فرافکنی است. اتفاقاتی که در طرف مقابل رخ داده، از جمله تعداد استعفاها، برکناریها و آشفتگیهای مشهود در نظام تصمیمگیری آنها، و نمود آن در همین تناقضگوییها و تغییرات مکرر مواضع، بهخوبی نشان میدهد که کدام طرف دچار مشکل در تصمیمگیری است.
سخنگوی وزارت خارجه در پاسخ به این پرسش که «چرا ایران در طرحهای ارائه شده برای آتشبس و خاتمه جنگ، مساله صلح و پایان جنگ در نوار غزه را مطرح نکرده است؟» گفت:
اولاً در مورد فلسطین، خود فلسطینیها تصمیم میگیرند. کلاً ما در مورد هیچ بخشی از منطقه، خودمان را قیم نمیدانیم که بخواهیم تصمیمگیری کنیم. اما در موضوع فلسطین، کلاً صورت مسئله را در نظر داشته باشید: مردم فلسطین برای تحقق حق تعیین سرنوشتشان، در برابر اشغالگری، آپارتاید و نسلکشی دارند مبارزه میکنند. مگر کسی میتواند بگوید که برای احقاق حقتان و برای رسیدن به حق بنیادین تعیین سرنوشت ملت فلسطین، آتشبس کنید؟ این موضوعی است که مربوط به مردم فلسطین است. فکر میکنم آرمان فلسطین، نه فقط یک آرمان اسلامی، بلکه یک آرمان انسانی است؛ به خاطر اینکه کمک به تحقق حق تعیین سرنوشت مردم فلسطین، یک مطالبه انسانی است که در اسناد حقوقی و سازمان ملل متحد هم به آن کاملاً اذعان شده است.
سخنگوی وزارت امور خارجه در پاسخ به این پرسش که «امارات متحده عربی فراتر از پایگاه نظامی، اقدامات و سیاستهای همسو با اسرائیل نیز داشتهاند. اشاره هم شده که اخیراً در خبرها آمده تسلیحات اسرائیلی خریداری شده است. میخواهم ببینم که آیا ایران این تحرکات را زیر نظر دارد؟» گفت:
ما حتماً تحولات در منطقه را با جدیت و دقت رصد میکنیم. اعتقاد ما این است که هرگونه همکاری و همدستی کشورهای منطقه با رژیم صهیونیستی، که سابقه آن روشن است، در ناامنسازی منطقه صرفاً موجب تشدید ناامنی خواهد شد. ما همه کشورهای منطقه را از این تصور که با نزدیک شدن به رژیم صهیونیستی میتوانند امنیت خود را تضمین کنند یا علیه کشورهای دیگر اهرم ایجاد کنند، برحذر میداریم. قطعاً جمهوری اسلامی ایران در دفاع از منافع خود، بدون هیچگونه مسامحهای، هرجا که لازم باشد اقدام خواهد کرد.
سخنگوی وزارت امور خارجه در پاسخ به این پرسش که «برخی منابع عنوان کردهاند که در پیشنهاد جمهوری اسلامی، بحث پایان جنگ در لبنان نیز مطرح شده است. مشخصاً سؤال من این است که آیا قرار است تحولات ایران و لبنان همزمان پیگیری شود و این موضوع تبدیل به یکی از شروط جمهوری اسلامی شود؟» گفت:
ما اعلام کردهایم که توقف جنگ در همه جبههها، از جمله در لبنان، یکی از تفاهمهایی بود که در تفاهم آتشبس ۱۹ فروردین حاصل شد. علیرغم اینکه طرف مقابل در ابتدا مدعی بود چنین چیزی وجود ندارد، بعداً به آن صحه گذاشته شد. این امر به این دلیل است که اولاً تحولات منطقه به یکدیگر مرتبط هستند، و ثانیاً آنچه در لبنان اتفاق افتاد را نمیتوان از آنچه در کل منطقه حادث شده است جدا کرد. بر این اساس، در هر توافقی، علیالاصول باید موضوع خاتمه جنگ در لبنان نیز مد نظر قرار گیرد.
سخنگوی وزارت خارجه در پاسخ به این پرسش که «هفته گذشته نخستوزیر عراق توسط نمایندگان مجلس عراق انتخاب شد. تماسهایی از سوی کشورهای مختلف جهان از جمله از سوی رئیسجمهوری آمریکا با ایشان گرفته شد و به ایشان تبریک گفته شد، اما هیچ تماسی از جانب ایران انجام نشد، دلیل آن را چه میدانید؟» گفت:
اگر بخواهم دوستانه بگویم؛ رابطه جمهوری اسلامی ایران و عراق رابطهای بسیار دوستانه است. ما همیشه حامی استقلال و تصمیمگیری مستقل در عراق برای اعمال حاکمیت خودشان بودیم. در این رابطه هم آقای دکتر عراقچی طی توییتی به نخستوزیر منتخب عراق تبریک گفتند و امیدواریم که ادامه مراحل قانونی نیز به بهترین نحو و آنچه که خیر و صلاح عراق است، انجام شود.آقای رئیسجمهور هم در رابطه با رئیسجمهور جدید عراق پیام بسیار روشنی دادند. همه آنچه که تا الان گفته شده در رابطه با عراق، مؤید سیاست اصولی ما در تداوم حسن همجواری و داشتن روابطی مبتنی بر منافع دو ملت با این کشور همسایه و مسلمان است.
سخنگوی وزارت امور خارجه در پاسخ به این پرسش که «آیا گفتوگویی مطرح شده مبنی بر اینکه شرایط در تنگه هرمز تغییر پیدا کند، محاصره دریایی ایران برداشته شود؟ و شرایط خدمه کشتی «توسکا» به چه شکل است؟ آیا امروز به ایران بازگردانده میشوند یا خیر؟» گفت:
اقدام علیه کشتی «توسکا» مصداق واقعی راهزنی دریایی بود؛ کما اینکه علیه نفتکشهای ایرانی در آبهای آزاد نیز تعرض صورت گرفته است. کل جامعه بینالمللی باید نسبت به این موضوع حساسیت نشان دهد، چراکه این روند میتواند به یک الگو و نوعی عادیسازی قانونشکنی و اخلال در تجارت آزاد دریایی تبدیل شود و در نهایت آثار آن متوجه همه خواهد شد. ما پیگیر وضعیت خدمه کشتی «توسکا» هستیم و امیدواریم که امروز این موضوع حلوفصل شود. در هر صورت، شهروندان ایرانی در این مدت بسیار اذیت شدند و به نوعی در وضعیت گروگانگیری قرار داشتند، در این چند روزی که آمریکا این کشتی را متصرف شده بود. گفتوگوها نیز بهصورت شفاف در حال انجام است. ما از طریق میانجی پاکستانی اعلام کردیم که روند مذاکرات ادامه دارد. پاسخ طرف آمریکایی را دریافت کردهایم و در حال بررسی آن هستیم و دیدگاههای خود را، به محض رسیدن به جمعبندی، حتماً از طریق میانجی پاکستانی اعلام خواهیم کرد.
سخنگوی وزارت امور خارجه در پاسخ به این پرسش که «گزارشهای متعددی در ارتباط با بدرفتاری با ایرانیان حاضر در امارات منتشر شده، از جمله بازداشت یا اخراج آنها. میخواهم بدانم وزارت امور خارجه چه اقداماتی برای مقابله با تضییع حقوق ایرانیان در امارات انجام داده است؟» گفت:
این گزارشها را دریافت کردهایم. کنسولگری ما در دبی از همان اولین روزهایی که با این اقدامات علیه شهروندان ایرانی مواجه شدیم، پیگیر موضوع بوده است. از همه ظرفیت خود نیز برای جلوگیری از ادامه این وضعیت استفاده میکنیم. تکالیف دولت میزبان در قبال شهروندان سایر کشورها، از جمله ایرانیان، کاملاً روشن است. خود آنها اذعان دارند که ایرانیان نقش بسیار مهمی در شکوفایی اقتصاد دبی ایفا کردهاند و اگر واقعاً به چنین امری قائل هستند، باید در رفتارهای خود نسبت به ایرانیان تجدیدنظر کنند. این مطالبهای است که ما از دولت امارات داریم. باید در نظر داشت که این روزها میگذرد و آنچه باقی میماند، تداوم همسایگی میان کشورهای منطقه است. بنابراین تبدیل شهروندان یک کشور به اهرمی برای اعمال فشار سیاسی، هم از نظر حقوقی و حقوق بشری نادرست و هم از نظر اخلاقی غیرقابل قبول است.
سخنگوی وزارت امور خارجه در پاسخ به این پرسش که «به نظر میرسد موضعگیری کشورهای عربی حوزه خلیج فارس درباره آتشبس و مذاکرات بین ایران و آمریکا متفاوت است، بهویژه میان عربستان و امارات که اخیراً برخی اختلافات نیز میان آنها مطرح شده است. تحلیل شما از این وضعیت چیست؟» گفت:
این وضعیت غیرطبیعی نیست. برخی از کشورهای منطقه با دیدگاهی واقعبینانه نسبت به تحولاتی که در حال وقوع است، تلاش میکنند موضعی مسئولانه و رو به جلو در قبال هم امنیت دستهجمعی منطقه و هم در رابطه با عملکرد و کارکرد حضور نظامی آمریکا در منطقه اتخاذ کنند. ما همه کشورهای منطقه را دعوت میکنیم تا برای تقویت اعتماد متقابل همکاری کنند و در راستای ایجاد سازوکاری حرکت کنند که تأمینکننده منافع همه کشورهای منطقه باشد، بدون اعمال نفوذ و حضور مخرب بازیگران خارج از منطقه.
سخنگوی وزارت خارجه در پاسخ به این پرسش که «در موضوع جنگ، متغیر اسرائیل خیلی مهم است. سؤالی که به طور مشخص داریم این است که در نگاه جمهوری اسلامی ایران به موضوع اسرائیل چه تغییری ایجاد شده که ما الان بتوانیم راجع به خاتمه جنگ صحبت کنیم؟» گفت:
تفاهم آتشبس، بین ایران و آمریکا بود. اگر بیانیههای رسمی آمریکا را هم نگاه کنید، آمریکا تصریح کرده که از طرف رژیم صهیونیستی وارد این جنگ شده است. البته تناقضگویی زیادی وجود دارد، ولی آن چیزی که محرز است این است که آمریکا هم در جنگ ۱۲ روزه، چراغ سبز به رژیم صهیونیستی برای شروع جنگ داد و متعاقباً رسماً خودش وارد شد و همینطور در این تجاوز نظامی اخیر، مشترکاً با رژیم صهیونیستی عمل کرد بنابراین، تعهد آمریکا در آتشبس و در ادامه آن، اگر توافقی شکل بگیرد در رابطه با خاتمه جنگ، تعهدی است که باید شامل حال نایب این کشور در منطقه نیز بشود. سیاست ما راجع به رژیم صهیونیستی تغییر نکرده است؛ ما رژیم صهیونیستی را همچنان به رسمیت نمیشناسیم.
سخنگوی وزارت خارجه در پاسخ به این پرسش که «دولت بحرین تابعیت تعدادی از شهروندان بحرینی را لغو کرده و ادعا کرده که آنها در طول جنگ با ایران همدردی کردهاند، بدون اینکه فرصت برای دفاع از خود به آنها بدهند. موضوع شما در این رابطه چیست؟ ـ» گفت:
سلب تابعیت، یک اقدام کاملاً غیرانسانی و مغایر با تعهدات حقوق بشری کشورهاست. سلب تابعیت اساساً مجازاتی است که خیلی وقت پیش منسوخ شده و در جامعه جهانی هیچکس چنین مجازاتی را واقعاً نمیتواند تأیید کند. به هیچ عنوان. این اتفاقی که در بحرین رخ می دهد، یادآور اقدامات مشابهی است که در دهه ۱۳۵۰ توسط دیکتاتور عراق صورت گرفت.
بقائی با اشاره به اینکه دولتمردان بحرین ادعا کردند که اینها اصالتاً ایرانی بودند و به این دلیل که اصالتاً ایرانی بودند و احیاناً همدلی کردند با ایران در تجاوز نظامی اسرائیل علیه ایران از آنها سلب تابعیت شده، گفت:
این اصلاً عجیب است که انتظار داشته باشند مردم کشورهای منطقه در قبال تجاوز نظامی رژیم صهیونیستی و آمریکا علیه یک کشور مسلمان در ماه مبارک رمضان، حتی همدلی هم نکنند. فکر میکنم اگر آمار بگیرید، قریب به اتفاق مردمان منطقه و مسلمانان جهان حتماً با جمهوری اسلامی ایران و ملت ایران ابراز همدلی و ابراز همدردی میکنند، به خاطر اینکه میدانند ایرانیان مورد حمله ظالمانه و غیرقانونی آمریکا و رژیم صهیونیستی قرار گرفتهاند.
سخنگوی وزارت امور خارجه در پاسخ به این پرسش که رئیس کمیسیون امنیت ملی مجلس در یک توییت از قصد ایران برای ایجاد یک رژیم دریای جدید در تنگه هرمز خبر دادند نظر وزارت خارجه درباره موضوع قائم به ایجاد یک رژیم حقوقی جدید یا استفاده از قوانین موجود؟ گفت:
ما در مشورت و همکاری با همه نهادهای تصمیمگیر و تصمیم ساز در کشور هستیم ما قانون داخلی داریم قانون مناطق دریایی ایران تکلیف خیلی روشن بیان کرده در مواردی که کشور مواجه است با تهدید یا تجاوز نظامی خارجی ایران مجاز سلسله تدابیر و اتخاذ کند برای جلوگیری از آسیب دیدن منافع و امنیت ملی ایران.در حقوق بینالملل هم تکلیف روشن است ما عضو کنوانسیون حقوق دریاها نیستیم ولی به موجب حقوق عرفی بین المللی ما این اجازه را داریم که در شرایطی که در معرض تهدید یا تجاوز نظامی طرفهای دیگر هستیم تدابیر و اتخاذ بکنیم و بنابراین هم مبنای قانونی داخلی وجود داره هم مبنای حقوقی بینالمللی برای اینکه سازوکاری را تدوین کنیم در جهت اطمینان از تردد ایمن کشتیها از تنگه هرمز. یادمان نرود که ایمنی تنگه هرمز وامنیت در این آبراه برای خود ما بیش از هر طرف دیگری اهمیت دارد.
